Mural przedstawiający Helenę Marusarzównę w Pogórskiej Woli

W sobotę 18 września 2021 roku odsłonięty został mural przedstawiający Helenę Marusarzównę, znajdujący się na jednej ze ścian budynku szkoły podstawowej w Pogórskiej Woli. Autorzy muralu w taki sposób wyjaśniają jego symbolikę.

Mural poświęcony jest wybitnej polskiej narciarce, siedmiokrotnej mistrzyni Polski, rozstrzelanej przez Niemców 12 września 1941 roku w Pogórskiej Woli. Jest to kompozycja anamorficzna 3D, której walor plastyczny jest dedykowany jednemu punktowi obserwacji, znajdującemu się na chodniku nieopodal parkingu i apteki. Z tego punktu uzyskuje cechy iluzji optycznej – postać Heleny Marusarzówny odrywa się od tła i niejako wyjeżdża na nartach w kierunku oglądającego, w kierunku współczesnego świata i naszych czasów.
Motywem przewodnim przy projektowaniu muralu było zawarcie w kompozycji (poza głównym portretem) kilku ważnych informacji i symboli. Helena Marusarzówna jest przedstawiona jako młoda, piękna dziewczyna na nartach i w stroju polskiej reprezentacji narciarzy na zawodach mistrzostw Polski z lat bezpośrednio poprzedzających wybuch II wojny światowej. Na piersiach widnieje numer startowy 3, a na ramieniu oficjalne godło Polski stosowane między 1927 a 1939 rokiem.
W tle postaci zdjęcie, tj. widok z Polany Kalatówki na Kasprowy Wierch. Symbolizuje on jej związek z Podhalem i Tatrami. Helena Marusarzówna jest często określana jako „najpiękniejszy kwiat Podhala”. Kwiatem który jednoznacznie kojarzy się z Tatrami jest krokus. To kwiat, który zakwita wczesną wiosną, gdy naokoło panuje jeszcze zima, a hale pokrywają duże połacie śniegu. Helena jest przedstawiona pośród tych krokusów jako najpiękniejszy kwiat Podhala. Wczesnowiosenna pora na muralu nawiązanie do momentu schwytania Heleny w marcu 1940 przez żandarmerię słowacką i przekazania jej w ręce Gestapo. Drewniane narty, bambusowe kijki i skórzane buty są odzwierciedleniem jej autentycznego ekwipunku sportowego. Tło jest namalowane iluzjonistycznie jako płytka wnęka w ścianie, w którą wstawiono zdjęcie Tatr. Im niżej dolnej części kompozycji, tym bardziej owe zdjęcie staje się realistyczną, trójwymiarową łąką pokrytą śniegiem. Sam śnieg wysuwa się z płaskiego zdjęcia w tle do samego przodu i osiąga granice wnęki. Czubki nart zdają się wyjeżdżać w kierunku widza. Po prawej stronie u dołu kompozycji widnieje duży napis, który jest kopią tekstu z jej nagrobka na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzysku w Zakopanem. Na całej kompozycji namalowano spękania – symbol tragicznie zniszczonego życia Heleny Marusarzówny. Na samej górze muralu napis „… pamiętamy, pamiętamy o Helenie…” – to fragment refrenu hymnu Szkoły Podstawowej w Pogórskiej Woli.

Autorami muralu są znani i doświadczeni artyści, którzy swoje prace wystawiają zarówno w kraju jak i za granicą:

Ryszard Paprocki – architekt, artysta malarz, rzeźbiarz, street-artowy artysta 3D, muralista. W swoim dorobku ma ponad 30 wystaw indywidualnych, brał udział w ponad 50 wystawach zbiorowych w kraju i za granicą. Jego prace znajdują się w wielu kolekcjach polskich i światowych. Artysta wystawiał prace m.in. w Pawilonie Polskim na EXPO’2000 w Hannoverze, brał udział w wystawie reprezentującej Polskę i polską sztukę w Parlamencie Północnej Nadrenii – Westfalii w Düsseldorfie w związku z wejściem Polski do Unii Europejskiej, zaprezentował swoją instalację artystyczną na wystawie COMPARAISONS w Grand Palais w Paryżu (grupa „Installation libre”). Twórca dzieł anamorficznych m. in.: „Solny świat” w Wieliczce, „Moc żywiołów” na koronie Zapory Wodnej w Niedzicy. W 2017 roku został zaproszony do największego w świecie festiwalu malarstwa 3D w Dubaju – Dubai Canvas 3D Awards 2017. W czasie festiwalu zrealizował anamorficzne malowidło posadzkowe „Above Dubai”.

Wiktor Paprocki – malarz, rzeźbiarz, konserwator dzieł sztuki, artysta 3D. Zajmuje się malarstwem sztalugowym, monumentalnym, rzeźbą, instalacjami artystycznymi.
Jest studentem roku dyplomowego krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki. Wraz ze swoim ojcem Ryszardem Paprockim uczestniczył w realizacji murali anamorficznych 3D, m.in: „Alegoria matematyki i informatyki” na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 2020 roku brał udział w Festiwalu Nowej Sztuki „Labirynt” w Słubicach i Frankfurcie nad Odrą.

Pola Suchodolska – konserwator dzieł sztuki, malarka, rzeźbiarka, projektantka wnętrz, artystka 3D.
Jest studentką roku dyplomowego Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie – Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki. Chętnie oddaje się twórczości malarskiej, poruszając się w różnych stylach i technikach, pasjonuje się także architekturą wnętrz.
Uczestniczyła w pracach inwentaryzacyjnych i badawczych w muzeach państwowych (Auschwitz-Birkenau, Muzeum Narodowe w Sukiennicach). Brała udział w pracach konserwatorskich w obiektach architektury świeckiej i sakralnej, pracowała przy konserwacji malowideł sztalugowych na podobraziu płóciennym (mi.in. Józefa Pankiewicza) oraz drewnianym (m.in. Matka Boska z Dzieciątkiem z elewacji Domu Długosza w Krakowie). Wraz z Ryszardem Paprockim i Wiktorem Paprockim uczestniczyła w realizacji „Mural Młodych” w Brzegach (2021)
Obecnie również zajmuje się wspólnie z Wiktorem Paprockim muralistycznym eksperymentem 3D – ścianki muralowe, boks anamorficzny 3D.

Portfolio Pola Suchodolska

Portfolio, Wiktor Paprocki

Jak wynika z powyższych biogramów, artyści Ci są autorami wielu wspaniałych prac i dzieł. Niewiele osób posiada taki talent i zmysł artystyczny. W bardzo realny sposób przekazali oni część historii oraz przedstawili na ogromnej przestrzeni jaką jest ściana budynku to, co w sercu.

Mural w Pogórskiej Woli powstał dzięki finansowemu wsparciu ze środków Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022 w ramach Programu Dotacyjnego „Niepodległa”. Kwota dofinansowana wynosiła 42 000 zł, a wartość zadania to 49 500 zł.

Szczególne podziękowania należą się Posłowi na Sejm RP Wiesławowi Krajewskiemu oraz Radnej Powiatu Tarnowskiego Magdalenie Kopczyńskiej za wsparcie inicjatywy powstania muralu i ich ogromne zaangażowanie, gdyż bez tej pomocy niniejsza inicjatywa nie zostałaby zrealizowana.